جامعه شناسی
Summary rating: 5 stars
2 دريافت
ملاقات ها:
65
لغات:
600
منتشر شده در: December 05, 2007
ابن خلدون متفکر بزرگ اجتماعی قرون 14 و 15 میلادی است.بی شک او نکات و تدقیقات مهمی در قالب آنچه نام "علم عمران" بر آن نهاده برای پژوهشگران اجتماعی امروز به یادگار گذاشته است که برای آنان روشنگر و قابل استفاده می باشد. اما آیا می توان ابن خلدون را پایه گذار علم مدرن "جامعه شناسی" دانست؟ مقاله حاضر سعی بر آن دارد تا نشان دهد که نسبت دادن چنین عنوانی به او مقدور نیست زیرا مبانی فکری و فلسفی حاکم بر عصر زندگی ابن خلدون چنین فرصتی به او نمی دهد. در این راه ، مقاله حاضر به بررسی دوره های مختلف فلسفه علم و به خصوص فلسفه علوم اجتماعی پرداخته و پارادایم های مسلط فکری را از زمان ابن خلدون تا حال مشخص ساخته است ، چنین عملی به ما نشان می دهد که میان پارایم مسلط فکری زمان ابن خلدون و پارادایم مسلط فکری زمان تاسیس علم جامعه شناسی تفاوت مهمی وجود دارد و به همین دلیل ابن خلدون را نمی توان پایه گذار علم جامعه شناسی دانست.( شاید بتوان استثناهایی پیدا کرد که از پارادایم مسلط فکری زمان خود رها باشند اما بررسی تطبیقی آثار ابن خلدون و پایه گذاران جامعه شناسی با توجه به پارادایم های زمانه شان نشان می دهد که ابن خلدون تا حدود قابل ملاحظه و مهمی از پارادایم فکری زمان خویش رها نبود) مقایسه میان" مقدمه ابن خلدون " و آثار پایه گذاران جامعه شناسی چون اگوست کنت و امیل دورکیم و... ،وجوه مختلف تفاوت میان "علم عمران" ابن خلدون و "علم جامعه شناسی" کنت و دورکیم و... را نشان می دهد و مبانی فکری- فلسفی متفاوت آنها را آشکار می سازد.
این بررسی نشان می دهد که اصولا تفاوت معنی آشکاری میان آنچه ابن خلدون "علم" می نامید با آنچه در قرون جدید "علم" نامیده شده و پایه گذاران جامعه شناسی آن را در نظر داشته اند وجود دارد. روش تحقیق تجربی به معنی "استقرایی" آن در نزد ابن خلدون مغفول است در حالی که چنین روشی لازمه "علم جامعه شناسی" است ، کنت و اسپنسر بر آن تاکید کردند و امیل دورکیم عملا آن را به کار بست.
همچنین این بررسی ها نشان می دهد که ابن خلدون نمی توانست از واژه "عمران" ،"جامعه" به معنی مدرن و امروزی آن را در نظر گیرد بلکه "عمران" در نظر او معادل"اجتماع بشری" است که با آنچه در "علم جامعه شناسی" تحت عنوان "جامعه" در نظر گرفته می شود به کلی متفاوت است.